Het rapport laat zien dat het ambt op dit moment nog functioneert, maar ook dat toekomstbestendigheid geen vanzelfsprekendheid is. De beroepsgroep heeft te maken met krimp, schaalvergroting, toenemende maatschappelijke verwachtingen en een financieringsstructuur die niet meebeweegt met nieuwe taken.

Voor Deurwaardersbelangen.Nu is dat een belangrijk signaal. Een goed functionerend gerechtsdeurwaardersambt is niet alleen van belang voor grote opdrachtgevers, maar juist ook voor burgers, ondernemers en kleinere schuldeisers die toegang tot - en effectuering van - het recht nodig hebben.

Toekomstbestendig is niet hetzelfde als vanzelfsprekend

Deurwaardersbelangen.Nu onderschrijft de conclusie dat de markt op dit moment nog functioneert. Tegelijk waarschuwt de belangenvereniging ervoor om toekomstbestendigheid niet te verwarren met vanzelfsprekendheid.

Regionale beschikbaarheid, de positie van kleinere en middelgrote kantoren, de positie binnen het rechtsbestel en de toegang tot het recht voor kleinere opdrachtgevers verdienen structurele aandacht. Als capaciteit eenmaal uit de markt verdwijnt, is die niet eenvoudig terug te brengen.

Juist daarom is het belangrijk om niet pas in te grijpen wanneer de toegang tot het recht en de tenuitvoerlegging van vonnissen feitelijk onder druk staan. De beschikbaarheid van het ambt moet tijdig en zorgvuldig worden gemonitord, met oog voor regionale verschillen en de diversiteit binnen de beroepsgroep.

Sociale rol vraagt om duidelijke randvoorwaarden

Het WODC-rapport maakt ook duidelijk dat de sociale rol van de gerechtsdeurwaarder steeds belangrijker wordt. De samenleving verwacht dat gerechtsdeurwaarders zorgvuldig omgaan met mensen met schulden, signalen van problematische situaties herkennen en waar mogelijk onnodige escalatie voorkomen.

Deurwaardersbelangen.Nu staat positief tegenover zorgvuldige en maatschappelijk verantwoorde rechtshandhaving. Maar die verantwoordelijkheid kan niet alleen op goede wil worden gebaseerd.

Wanneer de overheid kiest voor een wettelijke zorgplicht, sociale ministerieplicht, ketensignalering of collectieve betalingsregelingen, dan moeten ook de randvoorwaarden goed worden geregeld. Nieuwe publieke taken vragen om duidelijke wettelijke bevoegdheden, werkbare gegevensdeling en passende financiering.

Zonder die randvoorwaarden ontstaat het risico dat maatschappelijke verwachtingen worden toegevoegd aan het ambt, zonder dat gerechtsdeurwaarders voldoende ruimte, middelen en bevoegdheden krijgen om die rol zorgvuldig uit te voeren.

Rechtshandhaving en debiteurenbescherming horen bij elkaar

Voor Deurwaardersbelangen.Nu is de kern dat rechtshandhaving en debiteurenbescherming niet tegenover elkaar staan. Een toekomstbestendig ambt doet beide: het beschermt mensen tegen onnodige escalatie én zorgt ervoor dat schuldeisers hun recht kunnen halen.

Daarvoor is een sterke, onafhankelijke en economisch gezonde beroepsgroep nodig. Het WODC-rapport biedt volgens Deurwaardersbelangen.Nu een goede basis om die discussie concreet te voeren.

Niet vanuit de vraag of het ambt nog nodig is, maar vanuit de vraag welke inrichting, financiering en wettelijke randvoorwaarden nodig zijn om het ambt ook in de toekomst goed te laten functioneren.

Publieke taak vraagt om publieke keuzes

Deurwaardersbelangen.Nu roept daarom op om het rapport te gebruiken als startpunt voor een brede discussie over de toekomst van het gerechtsdeurwaardersambt.

Daarbij moeten volgens Deurwaardersbelangen.Nu in ieder geval vier vragen centraal staan:

• hoe blijft de positie van het ambt binnen het rechtsbestel gewaarborgd?
• hoe blijft er ruimte voor kleinere kantoren en kleinere opdrachtgevers?
• hoe worden nieuwe sociale taken juridisch en financieel geborgd?
• hoe zorgen we ervoor dat toezicht, kwaliteit en publieke waarborgen niet onevenredig drukken op een krimpende beroepsgroep?